Xuất nhập khẩu vượt mốc 1.000 tỷ USD — Kỷ lục 770 tỷ USD sau 8 tháng 2026

1. Bức tranh kỷ lục: 770 tỷ USD sau 8 tháng, hướng tới 1.100 tỷ USD cả năm

Cột mốc 1.000 tỷ USD kim ngạch xuất nhập khẩu từng được coi là mục tiêu dài hạn của Việt Nam. Năm 2025, tổng kim ngạch đạt kỷ lục 930 tỷ USD. Đến tháng 9/2026, con số này gần như chắc chắn bị vượt qua khi mới hết 8 tháng, Việt Nam đã đạt 770 tỷ USD và chỉ còn cách mốc 1.000 tỷ khoảng 2,5 tháng nữa.

Điểm đáng chú ý: tốc độ tăng 28,7% là rất cao ngay cả khi so với giai đoạn bùng nổ sau dịch. Điều này cho thấy chuỗi cung ứng toàn cầu đang đẩy mạnh dịch chuyển sản xuất về Việt Nam, đồng thời nhu cầu tiêu dùng cuối năm tại Mỹ, EU và Trung Quốc đang vào chu kỳ bổ sung tồn kho mạnh.

2. Động lực tăng trưởng đến từ đâu?

Nhìn vào cơ cấu, ba động lực chính đang đẩy kim ngạch đi lên:

• Khối FDI giữ vai trò chủ đạo: chiếm 80,1% tổng kim ngạch xuất khẩu với mức tăng gần 27% — các tập đoàn điện tử, dệt may, da giày tại các khu công nghiệp phía Bắc đang chạy hết công suất.
• Ngành thủy sản bứt phá: xuất khẩu thủy sản 8 tháng đạt 8 tỷ USD (+11,8%), riêng tôm đạt 3,2 tỷ USD (+12%) — dẫn đầu các ngành hàng thủy sản. Minh Phú — doanh nghiệp tôm lớn nhất nước — cho biết cả 3 nhà máy chạy hết công suất vẫn chưa đáp ứng đủ đơn hàng.
• Trung Quốc là động lực lớn nhất của thủy sản: đạt trên 2 tỷ USD, tăng 33,4%, chiếm 25,35% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản; nhu cầu lễ hội cuối năm dự kiến giữ đà tăng.

Với doanh nghiệp vận tải Hải Phòng, ngành thủy sản và nông sản tăng trưởng đồng nghĩa nhu cầu container lạnh (reefer) vào mùa cao điểm cuối năm sẽ rất lớn — nguồn container lạnh rỗng tại miền Bắc luôn khan hiếm hơn so với nhu cầu.

3. Nhập siêu gần 20 tỷ USD — bức tranh hai chiều cần theo dõi

Bên cạnh niềm vui kỷ lục, bức tranh thương mại 8 tháng có hai điểm cần lưu ý. Đầu tiên là cán cân thương mại đảo chiều: nhập siêu gần 20 tỷ USD, trong khi cùng kỳ năm trước xuất siêu 14 tỷ USD. Thứ hai là sự phụ thuộc lớn vào khối FDI.

Nhập siêu chủ yếu từ nhập khẩu tư liệu sản xuất (máy móc, linh kiện, nguyên phụ liệu) là tín hiệu của nền kinh tế đang mở rộng năng lực sản xuất — chưa quá đáng ngại về chất lượng tăng trưởng. Tuy nhiên, nhập siêu kéo dài có thể gây áp lực lên tỷ giá, từ đó ảnh hưởng đến chi phí nhập khẩu và giá cước tính bằng ngoại tệ của doanh nghiệp.

4. Kỷ lục XNK tác động thế nào đến logistics Việt Nam?

Mỗi tỷ USD kim ngạch tăng thêm đều "đi qua" hệ thống logistics: container ra vào cảng, xe đầu kéo chạy nội địa, kho bãi, thủ tục hải quan. Với mức tăng 28,7%, hệ thống logistics đang chịu sức ép lớn ở 4 điểm:

• Nhu cầu container rỗng tăng cao: xuất khẩu mạnh khiến lượng container rỗng cần nhập về và vận chuyển nội địa tăng; tại các tuyến Hải Phòng - Hà Nội - Bắc Ninh, việc "tìm container" vào cao điểm trở nên khó khăn hơn.
• Khan chỗ tàu và cước biển biến động: thị trường vận tải biển 2026 vốn đã nhiều biến động — tắc nghẽn cảng toàn cầu, kênh đào Panama hạn chế tàu — nay cộng thêm nhu cầu tăng mạnh từ châu Á. Doanh nghiệp cần theo dõi sát cước vận tải biển và các loại phụ phí.
• Áp lực hạ tầng cảng, kho bãi: sản lượng qua cảng Hải Phòng tăng theo nhịp xuất khẩu của các tỉnh phía Bắc, đòi hỏi năng lực xếp dỡ và bãi container được tối ưu liên tục.
• Thời gian thông quan: lượng tờ khai tăng cao có thể làm chậm luồng xử lý nếu doanh nghiệp chuẩn bị chứng từ chưa chuẩn — chi phí phát sinh như demurrage và detention dễ tăng theo.

5. Kiến nghị giảm chi phí logistics và phát triển đội tàu container, container lạnh

Ngay trong bối cảnh kỷ lục, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) đã đề nghị các bộ, ngành: (1) nghiên cứu chương trình giảm chi phí logistics đối với hàng nông, lâm, thủy sản; (2) phát triển đội tàu container và container lạnh của Việt Nam để giảm phụ thuộc vào hãng tàu nước ngoài, tăng tính chủ động trong vận chuyển hàng xuất khẩu và khả năng ứng phó với biến động thị trường.

Kiến nghị này phản ánh thực tế: chi phí logistics tại Việt Nam vẫn thuộc nhóm cao trong khu vực — tỷ trọng chi phí logistics so với GDP ước quanh 16-18%, cao hơn nhiều nước trong khu vực. Với hàng nông sản, chi phí logistics có nơi còn cao hơn nữa: vùng Đồng bằng sông Cửu Long ghi nhận mức 10-40% giá trị hàng hóa — cao nhất cả nước.

Đối với doanh nghiệp xuất khẩu, giảm chi phí logistics không chỉ trông chờ chính sách vĩ mô mà có thể hành động ngay: gom hàng đủ container (FCL) thay vì gửi lẻ để giảm cước đơn vị, tối ưu tuyến vận tải nội địa, đàm phán phụ phí và chọn đối tác logistics có năng lực thực tế tại cảng xếp dỡ.

6. Doanh nghiệp XNK và vận tải chuẩn bị gì cho quý cuối năm?

Mùa cao điểm cuối năm (tháng 10 - 12) luôn là lúc lượng hàng xuất khẩu dồn dập nhất. Với nền kim ngạch đã rất cao, doanh nghiệp nên chuẩn bị từ bây giờ:

• Booking sớm 3-4 tuần: chỗ tàu đi Mỹ, EU và nội Á sẽ khan hiếm; chủ động xác nhận lịch tàu với forwarder ngay khi có kế hoạch giao hàng.
• Rà soát điều kiện Incoterms và bảo hiểm: xác định rõ ai chịu cước, ai mua bảo hiểm hàng hóa, ai làm thủ tục để tránh tranh chấp khi chi phí tăng.
• Chuẩn bị bộ chứng từ chuẩn chỉnh: C/O, hóa đơn thương mại, phiếu đóng gói, VGM — sai sót nhỏ giữa mùa cao điểm có thể làm chậm thông quan và phát sinh phí lưu container.
• Kiểm tra năng lực container lạnh sớm: với hàng thủy sản, trái cây, nông sản, nguồn reefer mùa cuối năm thường khan — cần đặt trước và kiểm tra nhiệt độ, vệ sinh container trước khi đóng hàng.
• Theo dõi sát diễn biến thị trường: cước biển, phụ phí, tình trạng tắc nghẽn cảng, blank sailing — xem các bài cập nhật để có phương án dự phòng kịp thời.

7. Góc nhìn VTM Logistics — cơ hội cho doanh nghiệp vận tải Hải Phòng

Kỷ lục xuất nhập khẩu mang đến cho doanh nghiệp logistics Hải Phòng cả cơ hội lẫn thách thức. Cơ hội nằm ở nhu cầu vận tải nội địa tăng mạnh — mỗi container xuất nhập qua cảng Hải Phòng đều cần xe đầu kéo vận chuyển đến các khu công nghiệp Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Dương, Thái Nguyên... Khối lượng lớn giúp doanh nghiệp vận tải tối ưu được vòng quay xe, giảm giá thành đơn vị và tăng sức cạnh tranh.

Thách thức nằm ở biến động chi phí đầu vào (nhiên liệu, phí cầu đường, phí hạ tầng), áp lực giao hàng đúng giờ và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng dịch vụ từ các hãng tàu, đại lý và chủ hàng nước ngoài. Để tận dụng cơ hội, doanh nghiệp vận tải cần đầu tư vào năng lực quản lý đơn hàng, đội xe và thái độ phục vụ chuyên nghiệp — đây cũng chính là tiêu chí mà các nhóm năng lực cạnh tranh logistics Việt Nam 2026 hướng tới: kết nối, hiệu quả, đáng tin cậy, hiển thị và bền vững.

8. Câu hỏi thường gặp về kỷ lục xuất nhập khẩu 2026

Bài viết liên quan:

• Năng lực cạnh tranh logistics Việt Nam — 5 nhóm năng lực cốt lõi 2026
• Nhập siêu 14 tỷ USD — Góc nhìn và tác động đến doanh nghiệp
• Logistics ĐBSCL: Vì sao chi phí vận chuyển nông sản miền Tây cao 10-40%
• Cước vận tải biển và các loại phụ phí — THC, O/F, BAF, EBS, PSS
• Vận chuyển hàng bằng container lạnh — Cẩm nang chuỗi cung ứng lạnh