EVFTA là một trong những hiệp định thương mại tự do (FTA) quan trọng nhất của Việt Nam. Sau hơn 5 năm có hiệu lực, EVFTA đã giúp kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU tăng trung bình 12-15%/năm, đưa EU trở thành một trong ba thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam.
Trong bài viết này, VTM Logistics tổng hợp những thông tin cốt lõi về EVFTA mà mọi doanh nghiệp XNK cần biết — cam kết thuế quan, quy tắc xuất xứ, cơ hội ngành hàng, và các bước thực tế để tận dụng ưu đãi.
Xem thêm C/O Certificate of Origin để biết cách làm thủ tục hưởng ưu đãi.
Để được hưởng thuế suất 0% theo EVFTA, hàng hóa phải có C/O form EUR.1. VTM Logistics hỗ trợ khách hàng làm thủ tục C/O trọn gói — từ kê khai, xin chứng nhận đến xuất trình cùng bộ chứng từ hải quan. Sai sót nhỏ có thể mất ưu đãi thuế.
EVFTA (EU-Vietnam Free Trade Agreement) là Hiệp định Thương mại Tự do thế hệ mới giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EU-27), được ký kết ngày 30/6/2019 tại Hà Nội và chính thức có hiệu lực từ ngày 1/8/2020.
EVFTA thuộc thế hệ FTA thứ ba của Việt Nam (sau các hiệp định song phương với Nhật Bản, Hàn Quốc và CPTPP), với phạm vi cam kết rộng và sâu nhất từ trước đến nay:
Song hành với EVFTA là EVIPA (Hiệp định Bảo hộ Đầu tư Việt Nam-EU), có hiệu lực sau đó, tạo khuôn khổ pháp lý bảo vệ nhà đầu tư hai bên.
Đây là nội dung được quan tâm nhất của EVFTA. EU cam kết xóa bỏ 99.2% số dòng thuế (tương đương 99.8% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU). Về phía Việt Nam, cam kết xóa bỏ 65% số dòng thuế ngay khi hiệp định có hiệu lực, tiến tới 99% sau 10 năm.
| Nhóm hàng | Thuế EU trước EVFTA | Thuế EU sau EVFTA | Lộ trình |
|---|---|---|---|
| Dệt may, giày dép | 8-17% | 0% | Ngay hoặc 3-5 năm |
| Nông sản (gạo, cà phê, tiêu) | 5-25% | 0% | Ngay hoặc hạn ngạch |
| Thủy sản (tôm, cá tra) | 7-26% | 0% | Ngay hoặc 3-5 năm |
| Đồ gỗ, nội thất | 4-7% | 0% | Ngay |
| Điện tử, linh kiện | 2-8% | 0% | Ngay hoặc 5-7 năm |
| Xe đạp, phụ tùng | 15-26% | 0% | 7-9 năm |
Con số biết nói: Với một container may mặc trị giá $50,000 xuất khẩu sang EU, trước EVFTA doanh nghiệp phải chịu thuế nhập khẩu 12% = $6,000. Với EVFTA, thuế về 0% — tiết kiệm $6,000 mỗi container. Nếu doanh nghiệp xuất 50 container/năm, tổng tiết kiệm là $300,000. Đó là lợi thế cạnh tranh cực lớn so với đối thủ Trung Quốc hay Thái Lan (chưa có FTA với EU).
Để được hưởng thuế ưu đãi, hàng hóa phải đáp ứng quy tắc xuất xứ. EVFTA có quy tắc xuất xứ khá linh hoạt so với các FTA khác:
C/O form EUR.1 là chứng từ quan trọng nhất để hưởng ưu đãi EVFTA. Cấp bởi Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) hoặc các cơ quan được ủy quyền.
EU là thị trường nhập khẩu thủy sản lớn nhất của Việt Nam. EVFTA xóa bỏ thuế cho tôm, cá tra, cá ngừ ngay khi có hiệu lực. Lưu ý: Thủy sản phải có xuất xứ từ nguyên liệu Việt Nam hoặc EU — không được dùng nguyên liệu nhập khẩu từ Trung Quốc hay Ấn Độ.
EVFTA là FTA đầu tiên cho phép dệt may Việt Nam sử dụng vải từ Hàn Quốc (dùng cộng gộp ASEAN-Hàn Quốc). Đây là lợi thế cực lớn so với CPTPP (yêu cầu vải từ Việt Nam hoặc thành viên CPTPP). Tuy nhiên, doanh nghiệp cần chứng minh được quy trình sản xuất từ vải → thành phẩm tại Việt Nam.
Gạo, cà phê, hạt tiêu, điều, trái cây nhiệt đới — EU áp dụng hạn ngạch thuế quan (tariff rate quota) cho một số mặt hàng nhạy cảm như gạo (80,000 tấn/năm), tỏi, nấm. Trong hạn ngạch: thuế 0%. Ngoài hạn ngạch: thuế duy trì ở mức cũ.
EVFTA có cam kết riêng về dịch vụ vận tải và logistics, mở cửa thị trường cho doanh nghiệp hai bên:
Đối với doanh nghiệp XNK Việt Nam, tác động thực tế là: chuỗi cung ứng được tối ưu, chi phí logistics giảm nhờ cạnh tranh giữa các nhà cung cấp dịch vụ, và quy trình xuất khẩu được chuẩn hóa hơn.
🔴 Các rào cản doanh nghiệp thường gặp
Ví dụ thực tế: Một doanh nghiệp thủy sản tại Cần Thơ chuyên xuất khẩu cá tra fillet đông lạnh sang Đức. Trước EVFTA, thuế nhập khẩu vào EU là 7%, cộng với thuế chống bán phá giá 2.5% (giá FOB từ $2.5/kg). Tổng thuế ~$0.24/kg. Với EVFTA, thuế giảm về 0% (cá tra fillet được xóa bỏ thuế ngay). Với sản lượng 500 tấn/năm, doanh nghiệp tiết kiệm được $120,000/năm — đủ để đầu tư dây chuyền đông lạnh mới và giảm giá bán cạnh tranh hơn so với đối thủ Indonesia và Bangladesh.
EVFTA có hiệu lực đến bao giờ?
EVFTA không có thời hạn kết thúc. Đây là hiệp định vô thời hạn, chỉ chấm dứt khi một bên tuyên bố rút lui với thời hạn thông báo 12 tháng.
Làm sao tra cứu thuế EVFTA cho sản phẩm cụ thể?
Truy cập TARIC (EU Customs Database) — nhập mã HS 10 số của sản phẩm, chọn quốc gia xuất xứ Việt Nam. Hệ thống sẽ hiển thị thuế MFN và thuế ưu đãi theo EVFTA.
Doanh nghiệp mới thành lập có tận dụng được EVFTA không?
Có. EVFTA không yêu cầu doanh nghiệp phải có thâm niên hay quy mô nhất định. Chỉ cần đáp ứng quy tắc xuất xứ và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ C/O là được hưởng ưu đãi.
EVFTA và CPTPP khác nhau thế nào về ưu đãi?
EVFTA xóa bỏ thuế sâu hơn và nhanh hơn cho hàng may mặc (dùng vải Hàn Quốc). CPTPP yêu cầu vải từ thành viên CPTPP (khó hơn). Về thủy sản, EVFTA cho phép dùng nguyên liệu từ EU và ASEAN; CPTPP yêu cầu nguyên liệu thuần Việt hoặc từ thành viên CPTPP.
Có cần phải xuất khẩu container đầy mới được hưởng EVFTA?
Không. EVFTA áp dụng cho mọi lô hàng xuất khẩu, không phân biệt số lượng. Cả FCL (container nguyên) và LCL (hàng lẻ) đều có thể xin C/O EUR.1 để hưởng ưu đãi.
Hiệp định EVFTA mở ra cơ hội lớn nhưng thủ tục hưởng ưu đãi thuế quan khá phức tạp. C/O form EUR.1 là "tấm vé vàng" giúp hàng Việt Nam được giảm thuế khi vào EU. VTM Logistics hỗ trợ làm thủ tục C/O trọn gói.
Tham gia ngay với chúng tôi để cập nhật tin tức và nhận các chương trình ưu đãi mới nhất!
